O tym jak trudno jest dostać skierowanie na podstawowe badanie wie wielu pacjentów. Ale równie wielu nie wie, że może skorzystać z bezpłatnych badań w ramach tak zwanych profilaktycznych programach zdrowotnych.
W ramach prowadzonej profilaktyki pacjenci mogą skorzystać z bezpłatnych badań w kierunku wybranych chorób, finansowanych przez NFZ lub przez ministerstwo zdrowia. Niektóre z programów realizowane są w całym kraju, część - tylko w niektórych województwach. W celu sprawdzenia, które z programów profilaktycznych prowadzone są w danym województwie należy skontaktować się z właściwym oddziałem Funduszu lub zapytać o to lekarza POZ.
Poniżej wymieniamy aktualne programy profilaktyczne.
Program profilaktyki raka piersi (mammografia)
Program adresowany jest do kobiet, które:
- są w wieku 50-69 lat;
- nie miały wykonywanej mammografi i w ramach ubezpieczenia zdrowotnego w ciągu ostatnich dwóch lat lub otrzymały w ramach programu profilaktyki raka piersi w 2008 r. pisemne wskazanie do wykonania ponownej mammografii po 12 miesiącach;
- nie miały wcześniej stwierdzonej zmiany nowotworowej piersi.
Program profilaktyki raka szyjki macicy (cytologia)
Program adresowany jest do kobiet, które:
- są w wieku 25-59 lat;
- nie miały wykonywanej cytologii w ramach ubezpieczenia zdrowotnego w ciągu ostatnich trzech lat.
Na wykonywane w ramach programów profilaktycznych badania mammograficzne i cytologiczne mogą zgłaszać się bez skierowania wszystkie kobiety, które spełniają powyższe kryteria. Potrzebny jest tylko dokument potwierdzający ubezpieczenie.
Program profilaktyki gruźlicy
Program adresowany jest do osób powyżej 18 roku życia, które:
- nie miały w dotychczasowym wywiadzie rozpoznanej gruźlicy,
a w szczególności:
- miały bezpośredni kontakt z osobami z już rozpoznaną gruźlicą;
- mają trudne warunki życiowe, mogące znacząco wpłynąć na wystąpienie choroby (osoby niepełnosprawne, obciążone długotrwałą chorobą, obciążone problemem alkoholowym i narkomanią).
Program badań prenatalnych
Program adresowany jest do kobiet w ciąży spełniających co najmniej
jedno z poniższych kryteriów:
- ukończone 35 lat;
- aberracje chromosomalne u płodu w poprzedniej ciąży;
- występowanie w rodzinie strukturalnych aberracji chromosomowych;
- znacznie zwiększone ryzyko urodzenia dziecka dotkniętego chorobą uwarunkowaną monogenicznie lub wieloczynnikowo;
- nieprawidłowe stężenie biochemicznych markerów dobrostanu lub nieprawidłowy wynik badania USG w obecnej ciąży;
Program profilaktyki chorób układu krążenia
Program adresowany jest w szczególności do osób obciążonych czynnikami ryzyka chorób układu krążenia, które:
- są w wieku 35, 40, 45, 50 lub 55 lat (w 2009 r. są to osoby urodzone w latach 1974, 1969, 1964, 1959 i 1954);
- u których nie została dotychczas rozpoznana choroba układu krążenia;
- w okresie ostatnich pięciu lat nie korzystały z badań w ramach programu.
Program profilaktyki chorób odtytoniowych - etap specjalistyczny
Program adresowany jest do osób powyżej 18. roku życia, które palą papierosy lub są narażone na działanie dymu tytoniowego, skierowanych z etapu podstawowego programu realizowanego przez lekarza podstawowej opieki zdrowotnej, lub z oddziału szpitalnego oraz zgłaszających się bez skierowania.
Program badań przesiewowych dla wczesnego wykrywania raka jelita grubego.
Program kierowany jest do osób:
- w wieku 50-65 lat, niezależnie od wywiadu rodzinnego, które nie mają objawów klinicznych sugerujących istnienie raka jelita grubego;
- po 40. roku życia, z obciążeniem genetycznym, które mają co najmniej jednego krewnego pierwszego stopnia z rozpoznaniem rak jelita grubego;
- w wieku 25-65 lat z rodzin szczególnego ryzyka (tzw. rodziny HNPCC). W tej grupie osób konieczne jest potwierdzenie rozpoznania przynależności do rodziny HNPCC w poradni genetycznej. Członkowie takiej rodziny powinni mieć powtarzane kolonoskopie co 2-3 lata, chyba, że badanie genetyczne wskaże, iż u danej osoby nie ma mutacji genetycznych i może ona być zwolniona z wykonywania kontrolnych kolonoskopii.
Do badań nie kwalifikują się osoby, które miały wykonane badanie kolonoskopowe w ciągu ostatnich dziesięciu lat.
Źródło: www.nfz.gov.pl
